|
|
|
EDYTUJ
- teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy
WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0
Zabytkowy park w Pokoju powiat namysłowski Projekt ścieżki dydaktycznej powstał na bazie istniejących obiektów architektury parkowej, ciekawych obiektów przyrodniczych oraz alejek umożliwiających spacer zwiedzającym. W miejscach, w których nie istnieją ścieżki, zachodzi potrzeba ich ponownego wytyczenia. 1. Wejście do parku Trasę naszej wędrówki rozpoczynamy od obecnego wejścia do parku przy ulicy Wolności około 150 m od ronda. 2. Oczka wodne Po prawej stronie możemy obejrzeć dwie symetrycznie rozmieszczone sadzawki, wypełnione wodą, z maleńkimi wysepkami po środku. Są to pozostałości po ogrodzie francuskim, który obecnie jest zarośnięty i zniszczony. Jego alejki straciły swój kształt i możemy się tylko domyślać, jak biegły one przed laty 3. Findlingsblock Skręcamy w lewo i wśród zarośli ukazuje się naszym oczom olbrzymi granitowy głaz narzutowy "Findlingsblock". Został on postawiony w obecnym miejscu w 1915 roku w 100 rocznicę urodzin księżnej Aleksandry Matyldy. W 1927 roku została na nim umieszczona stalowa płaskorzeźba przedstawiająca popiersie księżnej Aleksandry Matyldy, żony księcia Eugena Erdmanna oraz napis "Die Dankbaren Carlsruher" (Wdzięczni Pokojanie). Wdzięczność Pokojan wzięła się stąd, iż około roku 1850 panowała w okolicy duża bieda i bezrobocie. Książę Eugen Erdmann (władał w Pokoju od 1857 do 1875) wraz z małżonką dał tutejszej ludności pracę przy tworzeniu stawów i sztucznych gór. Ciekawostką jest fakt, że ważący 50 ton głaz został znaleziony w stawie niedaleko młyna w Krogulnej i próby jego przetransportowania do Pokoju w roku 1914 skończyły się niepowodzeniem. Rok później specjalna ekipa z Wrocławia za pomocą lin przetransportowała ten olbrzymi głaz na wyznaczone miejsce. Trwało to aż 14 dni. 4. Dąb szypułkowy Idąc dalej, po prawej stronie możemy zobaczyć pokaźny dąb szypułkowy (Quercus robur). Jego obwód wynosi ok. 435 cm. Dąb ten ma szeroką, rozłożystą koronę. Liście są długie, sercowato wcięte u nasady, a ogonek przy końcu krótki. Żołędzie o długości 2-3 cm dojrzewają na długiej szypułce we wrześniu i październiku. Wymiary tego drzewa kwalifikują go do objęcia ochroną pomnikową. 5. Ruina popiersia księcia Wilhelma Za dębem w zaroślach widoczny jest pomnik, który składał się z postumentu i popiersia księcia Wilhelma. Był on właścicielem Pokoju w latach 1877-1896. Dziś widzimy tylko przewrócony postument. 6. Dąb błotny Wracamy na naszą ścieżkę i kierujemy się ku ruinie. Na początku alei grabowej po prawej stronie rośnie dąb błotny (Quercus palustris) o obwodzie 190 cm. Drzewo to pochodzi z Ameryki Północnej. Do Europy sprowadzono go w 1770 roku. Ma on jajowatą koronę, której dolne obumarłe gałęzie zwisają ku ziemi i nie odpadają. Jest to cecha charakterystyczna dla dębu błotnego. Liście są klapowate, głęboko wcięte o długości 8-11cm. Jesienią przybierają kolor purpurowo-czerwony. Żołędzie pokazują się w drugim roku, są małe, ok. 1 cm, siedzące, bez szypułek. Obecnie dąb błotny jest typowym drzewem parkowym. 7. Aleja grabowa Wchodzimy w aleję grabową, wzdłuż której możemy zaobserwować szpalery złożone z grabu pospolitego (Carpinus betulus). Ojczyzną grabu pospolitego jest Europa. Nie jest on gatunkiem długotrwałym, żyje ok. 200 lat. Drzewa te mają mocny pień, jajowatą koronę. Liście są jajowate, o długości 5-11cm i szerokości 3-5 cm. Kwiaty zebrane w kotki, dojrzewają w żeberkowany, jajowaty orzeszek, którego średnica wynosi 6-8 mm. Grab ma ciężkie i twarde drewno nadające się do wyrobu narzędzi. Wiosną w tym rejonie ściółka leśna jest pokryta kobiercami zawilców gajowych. 8. Salon wodny - ruina Ogród francuski zamykała spora budowla, która została zbudowana w 1776 roku w okresie, gdy właścicielem Pokoju był jego założyciel Carl Christian Erdmann. Była ona postawiona przez inspektora budowli wodnych Hellera wraz z J.G. Klöberem według projektu Schirmeistera. Jest otoczona fosą wypełnioną wodą. Jest to salon wodny, zwany też herbaciarnią, który został wadliwie skonstruowany i wkrótce po wybudowaniu zawalił się. Zaraz po tym zdarzeniu usunięto dwa mosty i salon pozostał ruiną otoczoną wodą. Była to masywna konstrukcja budowlana, której podbudowa podzielona była na cztery pomieszczenia. Trzy służyły tamtejszemu pracownikowi, a w jednym znajdowała się pompa i zbiornik na wodę. Okrągła nadbudowa zakończona była przełamanym dachem stożkowym. Salon posiadał fontanny w formie płaskich, żeliwnych muszli. Woda tryskała z pysków delfinów oraz kolorowych kaczek. Dziś ten romantyczny punkt jest dobrze znany mieszkańcom i chętnie fotografowany. 9. Bogini pokoju Po obejrzeniu ruiny mijamy alejkę łączącą ulicę Opolską i Wolności i kierujemy się na południowy zachód. Po około 30 m odnajdujemy posąg kobiety bez głowy i rąk. Są to pozostałości po pomniku wykonanym w 1791 r. przez rzeźbiarza z Berlina o nazwisku Meltzer. Na postumencie stało popiersie króla Friedricha Wilhelma II wykonane z białego marmuru. Obok bogini pokoju wznosiła nad jego głową wieniec laurowy. Gipsowy model tego pomnika był wystawiony w 1795 r. w Berlinie pod tytułem "Pokój wieńczy głowę Fryderyka Wilhelma II". Na postumencie z boku można odczytać napis "Verfertiget von Meltzer zu Berlin 1791". Obok pomnika rośnie kasztan jadalny (Castanea sativa). Drzewo to, niespotykane na co dzień, ma gęstą koronę. Liście są skórzaste, podłużne, o długości 10-20 cm. Kwiaty ukazują się pod koniec czerwca i są zapylane przez owady. Po raz pierwszy owocuje w wieku 15 lat. Owoce to ciemnobrązowe jadalne orzeszki otoczone kolczastą miseczką. Jest drzewem długowiecznym, może żyć do 1000 lat. 10. Śpiący lew Dalej kierujemy się do najbardziej znanego i najlepiej zachowanego żeliwnego pomnika ,,śpiącego lwa". Został on wykonany przez Teodora Kalide z Gliwic. Śpiący lew to symbol pokoju, który zapanował w Europie po zwycięstwie nad Napoleonem oraz symbol pamięci po poległych. W Pokoju został postawiony na cześć księcia Eugena Erdmanna (1822-1857) w 1863 roku, zwycięzcy w bitwie pod Kulm. Książę był uzdolniony muzycznie. Za jego panowania nastąpił okres rozkwitu teatru i opery w Pokoju. Był autorem symfonii, uwertur, pieśni i dwóch oper. Był animatorem i mecenasem życia muzycznego w Pokoju. W 1847 r. utworzył tu uzdrowisko. W armii rosyjskiej dosłużył się aż stopnia generała. Wychował się u swego wuja cara Rosji Pawła I w Petersburgu. Rok 1863 upamiętnia także śmierć Teodora Kalide (1801-1863). Podczas studiów w Berlinie od roku 1821 pracował u Chrystiana Daniela Roucha w pracowni odlewnictwa brązu jako cyzelator. Tu wykonał dwa modele gipsowe "lwa czuwającego" i "lwa śpiącego". Identyczny monument śpiącego lwa znajduje się w Berlinie na cmentarzu inwalidów "Invalidenfriedhof" jako nagrobek pruskiego generała Gerharda von Scharnhorsta. Został on odsłonięty 2 maja 1834 roku. Według źródeł, jego autorem był Carl Friedrich Schinkel, którego projekt z roku 1824 wcielił w życie rzeźbiarz Chrystian Daniel Rouch. W tym czasie Teodor Kalide był uczniem Chrystiana Daniela Roucha. Kolejny pomnik "śpiącego lwa" znajduje się przed bramą północną warszawskiego ogrodu zoologicznego. Jest odlany z brązu. Sygnatura na podstawie informuje, iż odlew wykonano w 1873 r. w Berlinie w warsztacie znanego artysty Hermana von Gladenbecka. Nie wiadomo, skąd wziął się ten posąg w Warszawie. Najprawdopodobniej trafił tam po II wojnie światowej z Bytomia. Obecnie mieszkańcy Bytomia domagają się jego zwrotu. Posąg "lwa czuwającego" autorstwa Teodora Kalide zachował się przed muzeum Villa Caro w Gliwicach. 11. Minerwa (Atena) Po obejrzeniu lwa kierujemy się w kierunku południowo-zachodnim. Tam wśród poszycia znajdziemy posąg rzymskiej bogini Minerwy (gr. Atena). Bogini wspiera się na tarczy, na której jest umieszczona głowa Meduzy - jednej z gorgon. Wzrok Meduzy zamieniał żywych ludzi w kamień. Zamiast włosów miała ona wijące się węże. Meduza została zabita przez Perseusza, który oddał jej głowę bogini Atenie, aby strzegła mieszkańców Aten przed wrogami. Była opiekunką sztuk i rzemiosł, boginią mądrości i zwycięstwa. Pomnik pochodzi z 1780 r. Początkowo stał w części angielskiej parku, na tzw. placu Minerwy. Obecnie w tym miejscu znajduje się pomnik króla Fryderyka Wielkiego. 12. Zrośnięte drzewa Od pomnika Ateny kierujemy się na południowy zachód. Za "śpiącym lwem" jednym z niezwykłych obiektów przyrodniczych w parku są "zrośnięte drzewa". Są to: buk pospolity Fagus sylvatica, lipa szerokolistna Tilia platyphyllos oraz grab pospolity Carpinus betulus. Buk ma mocną i grubą korę. Niska korona podtrzymywana jest przez wysoki pień. Liście są jajowate, błyszczące, sięgają ok. 4-9 cm długości. Kwiaty ukazują się w kwietniu i maju. Owoce to orzeszki długości 1 cm (tzw. buczyna). Lipa ma szeroką koronę, wysoki i gruby pień. Liście są średniej wielkości. Kwiaty o kolorze żółtym, dojrzewają w kuliste orzeszki. Trzecim gatunkiem, który tworzy ten niezwykły obiekt, jest grab pospolity. 13. Pomnik wdzięczności Po obejrzeniu zrośniętych drzew wracamy na wydeptaną alejkę. Tu na rozdrożu alejek stoi pomnik wdzięczności. Jest to budowla w formie strzelistej, neogotyckiej wieżyczki poświęcona księciu Eugenowi Erdmannowi zwanemu "Dobrym". Panował w Pokoju w latach 1857-1875. Książę miał naturę badacza, interesował się astronomią i poezją. Pomnik został wzniesiony w 1850 roku, 5 lat po jego śmierci. Jest dobrze zachowany (brak strzelistej iglicy na szczycie), ponieważ był uważany za kapliczkę chrześcijańską. 14. Diana (Artemida) Spacer kontynuujemy prawą alejką do posągu rzymskiej bogini Diany (gr. Artemidy). Była siostrą Apolla, boginią łowów, światła księżycowego oraz opiekunką zwierząt i przyrody. Jej atrybuty to łuk i strzały w kołczanie. Diana przedstawiona na pomniku trzyma prawą nogę wspartą na głowie psa, na plecach ma kołczan. Pomnik pochodzi z 1790 r. 15. Świątynia Wilhelma Eugena Idąc dalej, po prawej stronie widzimy resztki pomnika poświęconego księciu Wilhelmowi Eugenowi. Była to świątynia wsparta na sześciu kolumnach przykryta okrągłym dachem. Na środku znajdował się granitowy postument z popiersiem księcia. Był on właścicielem Pokoju w latach 1875-1877. 16. Apollo W celu odnalezienia kolejnego pomnika kierujemy się wzdłuż alejki na północny wschód. Po przejściu 140 m skręcamy w prawo w gęste zarośla i krzewy rododendronów. Tu w gąszczu znajduje się pomnik Apolla. Był on bratem Artemidy, jednym z największych bogów greckich. Miał władzę nad całym życiem ludzkim. Był bogiem wiosny, podróży morskich. Opiekował się rolnictwem, czuwał nad zdrowiem i zsyłał choroby. Przewodził Muzom, był bogiem sztuk, muzyki i tańca. Przedstawiony jest jako piękny młodzieniec wsparty na lirze, która jest jego atrybutem. 17. Buk czerwony Wracamy na ścieżkę i po przejściu ok. 130 m skręcamy w lewo. Po lewej stronie spotykamy duży okaz buka pospolitego o czerwonych liściach. Buk czerwony (Fagus sylvatica Purpurea) jest to parkowa odmiana buka pospolitego. Ma on w obwodzie 340 cm. Jego orzeszki zwane bukwią lub buczyną są chętnie zjadane przez zwierzęta leśne, zwłaszcza przez żyjące w parku wiewiórki. 18. Germania Teraz kierujemy się ku gęstym, dużym krzewom rododendronów. Tu w ich gęstwinie, niewidoczny dla zwiedzających stoi pomnik zwany Germanią, ukryty wśród stuletnich różowych rododendronów. W chwili obecnej po rzeźbie Germanii pozostały jedyne cokół i fundamenty. Statua bogini umieszczona była na marmurowej kolumnie na pamiątkę zwycięstwa Niemiec nad Francją w 1871 roku. Rzeźba ta przedstawiała boginię z koroną na głowie, która w prawej wyciągniętej ku górze dłoni trzymała wieniec laurowy, zaś w lewej dzidę. Ciekawostką jest fakt, iż bogini ta przykryta była peleryną, pod którą widoczne były spodnie, co u ówczesnych kobiet było rzadkością. W 1908 roku statua została zdjęta z kolumny i postawiona na mniejszym, 1,5 metrowym cokole w części francuskiej parku, natomiast na jej miejscu zamontowano orła pruskiego na kilkumetrowej kolumnie. Po wojnie rzeźba orła i kolumna zaginęły. 19. Sosna wejmutka Kolejny przystanek to sosna wejmutka (Pinus strobus) rosnąca w parku w Pokoju od ok. 200 lat. Sosna ta ma gęstą koronę z odstającymi gałęziami. Pędy ma cieniutkie, a igły delikatne o długości 6-12 cm po 5 na krótkopędzie. Szyszki osiągają ok. 2 cm długości w pierwszym roku. Dojrzałe szyszki są o długości 7-15 cm. W naszym parku sosna wejmutka liczy ok. 500 cm w obwodzie i ma ok. 20 m wysokości. Należy dodać, iż okaz tej wejmutki w naszym parku jest najstarszy w Polsce. Jest ona pomnikiem przyrody od roku 2001. Niestety jest nieogrodzona i nieoznakowana. Drzewo wymaga zabiegów pielęgnacyjnych np. usunięcia starych uschniętych konarów. 20. Wenus (Afrodyta) Po obejrzeniu sosny wejmutki kierujemy się w lewo do alejki spacerowej. Po przejściu ok. 200 m z prawej strony natrafiamy na posąg rzymskiej bogini Wenus (gr. Afrodyty). Była to bogini miłości i piękna. Urodziła się z piany morskiej. Była opiekunką portów i żeglarzy oraz małżeństw. Jej atrybutami były gołąb, wróbel, mirt, róża i jabłko granatu. Była boginią ogrodów, wiosny i kwiatów. U stóp rzeźby widzimy parę całujących się gołąbków, które upewniają nas, że mamy przed sobą pomnik bogini Wenus. Statua pochodzi z 1780 r. Nasz spacer dobiega końca. Wracamy w kierunku "ruiny" i opuszczamy park wyjściem na ulicę Wolności. Podczas wędrówki poznaliśmy dzieje naszej miejscowości, historię i losy właścicieli Pokoju, mitologię oraz ciekawe obiekty przyrodnicze. Poczuliśmy, jak przyroda splata się z historią i mitologią, przeszłość z teraźniejszością, fakty z baśniowymi wątkami. Życzymy wszystkim zwiedzającym nasz park, aby zaproponowana ścieżka dydaktyczna zainspirowała ich do lepszego poznania mitologii, historii i przyrody. EDYTUJ - teraz możesz uzupełnić opis tego parku przy pomocy WIKI na naszej nowej stronie Parki 2.0 opis parku | ścieżka | bibliografia | galeria | autorzy |
|
Projekt w 2006 roku finansowany był ze środków programu PHARE 2003 Komponent 3